กะเทยไทย : การประชุมสุขภาพของคนข้ามเพศครั้งที่ 14

กะเทยไทย : การประชุมสุขภาพของคนข้ามเพศประเทศอเมริกาครั้งที่ 14

ดอย ฐิติญานันท์ หนักป้อ
ผู้อำนวยการมูลนิธิซิสเตอร์และคณะทำงานเครือข่ายเพื่อนกะเทยไทย


ไปประชุมสุขภาพของคนข้ามเพศอเมริกาครั้งที่ 14 ได้อย่างไร

ตนเองได้รับการเสนอชื่อจากทางคณะทำงานเครือข่ายเพื่อนกะเทยไทย อีกทั้งตนเองมีเป็นนักกิจกรรมทำงานในประเด็นสิทธิมนุษยชน หัวข้อการประชุมดังกล่าวมีความน่าสนใจและคิดว่าสอดคล้องกับงานที่ตนเองทำในฐานะผู้อำนวยการมูลนิธิซิสเตอร์ ซึ่งเกี่ยวข้องกับสิทธิด้านเอดส์และสิทธิสุขภาพของคนข้ามเพศ จึงได้สนใจเข้าร่วมและแจ้งความจำนวนเพื่อการเข้าร่วมการประชุมนี้รวมถึงเป็นโอกาสที่ดี ที่ตนเองได้นำการทำงานในระดับนโยบายของเครือข่ายเพื่อนกะเทยไทย และการทำงานในพื้นที่พัทยาของมูลนิธิซิสเตอร์ไปนำเสนอและแลกเปลี่ยนกับนานาชาติ ในการประชุมสุขภาพของคนข้ามเพศอเมริกาครั้งที่ 14 ณ เมืองฟิลาเดเฟีย รัฐเพนซิเวเนีย สหรัฐอเมริกา ระหว่างวันที่ 4-6 มิถุนายน 2558

 

ประสบการณ์การเดินทางข้ามทวีปกว่า 24 ชั่วโมงเป็นอย่างไรบ้าง

เนื่องจากระยะเวลาเตรียมตัวเดินทางครั้งนี้ค่อนข้างสั้น และมีภาระงานประจำที่มูลนิธิซิสเตอร์ค่อนข้างเยอะ แต่การเดินทางรอบนี้ ทราบทีหลังว่ามีทางเพื่อนคนไทย คือ ตัวแทนจากเครือข่ายสุขภาพและโอกาส Health and Opportunity Network-HON ไปด้วย คือ คุณทฤษฎี สว่างยิ่ง ตนเองจึงไม่รู้สึกกังวลมาก รอบนี้ไม่ถูกตั้งคำถามจากเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมือง เพราะครั้งล่าสุดที่ไปอเมริกา ถูกถามจากเจ้าหน้าที่ว่า


“คำนำหน้าชื่อในหน้าพาสปอร์ต เขียนผิดไหม?” ที่สนามบินเมืองดาลาส


แต่รอบนี้ผ่านฉลุยเลยค่ะ ปัญหาที่ระหว่างที่ไปถึงแล้วมากกว่า ไม่ว่าจะเป็นความล่าช้าเรื่องเช็คอิน และการปรับสภาพร่างการเรื่องเวลาไม่ไหว ทำให้ บางช่วงที่ตอนประชุมตกอยู่ในภาวะ ง่วงซึม ไม่เต็มที่กับการรับรู้ ส่วนเรื่องอื่นๆ ไม่มีปัญหาค่ะ

สิ่งที่ได้เรียนรู้ใหม่แล้วจะนำมาใช้ในประเทศไทยได้อย่างไร และการทำงานของกะเทยในต่างประเทศเป็นอย่างไร ทำงานขับเคลื่อนประเด็นไหนที่สำคัญๆและน่าสนใจ

เนื่องจากการประชุมนี้เป็นการประชุมที่ใหญ่มีการนำเสนอในหลากหลายหัวข้อ และหัวข้อที่น่าสนใจส่วนใหญ่เวลาเดียวกัน ทำให้ไม่สามารถเลือกเข้าได้ในทุกประเด็น มีคุณณชเล บุญญาภิสมภาร (พี่ฮั้ว) เป็นผู้ร่วมก่อตั้งและที่ปรึกษาเครือข่ายเพื่อนกะเทยไทย ซึ่งกำลังศึกษาอยู่ที่นั้นอยู่แล้ว และได้มาร่วมประชุม และคอยดูแลอย่างอบอุ่น สิ่งที่ตอนเองเห็นและได้เรียนรู้ว่าจะมาปรับใช้กับงานรณรงค์บ้านเราได้อย่างไรนั้นมีดังนี้
•การเปิดพื้นที่ให้ทุกเพศได้เรียนรู้เรื่องของคนข้ามเพศ (Transgender) ในการประชุมที่สามารถรวมผู้ที่ให้ความสนใจเข้าร่วมงานเป็นจำนวนมากและเปิดโอกาสให้ทุกเพศไม่ใช่เฉพาะคนข้ามเพศสามารถเข้าร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกันได้ ถือเป็นการสร้างความเข้าใจต่อนักวิชาการ นักกิจกรรม นักขับเคลื่อนในเรื่องคนข้ามเพศได้เป็นอย่างดี

คนข้ามเพศได้แสดงศักยภาพ ที่น่าสนใจ คือ พิธีเปิดนะคะ ไม่มีพิธีการอะไรมากนักเหมือนบ้านเรา มองดูว่าทุกคนเท่ากัน และเห็นว่ามีตัวแทนจากสภาเมือง และคณะทำงานที่คอยขับเคลื่อนในประเด็นนี้ โดยการรวมตัวของคนหลายรัฐมาช่วยกัน เห็นถึงความเข้มแข็งมากค่ะ และทุกกระบวนการการมีส่วนร่วมนั้น ผู้นำจะเป็นคนข้ามเพศทั้งหมด โดยส่วนตัวประทับใจมาก เพราะทำให้เห็นว่าคนข้ามเพศมีศักยภาพในการทำงานในทุกระดับ

ไม่ได้มีแต่เรื่องเอชไอ/เอดส์ ในการประชุมดังกล่าว แตกต่างจากงานประชุมอื่นๆ เพราะส่วนใหญ่เวลามีการประชุมกลุ่มชายรักชาย และคนข้ามเพศมักจะเป็นการประชุมเรื่องเอชไอวี/เอดส์ แต่ในการประชุมนี้พูดไปไกลมากกว่า สุขภาพ คือ มองเรื่องสุขภาพหรือเนื้อตัวร่างกายคนข้ามเพศคนหนึ่ง เป็นเรื่องธรรมดา เป็นเรื่องสิทธิขั้นพื้นฐาน อีกทั้งมีสินค้าเฉพาะกลุ่มของคนข้าสมเพศมาจัดจำหน่าย ตนเองคิดว่าคงจะใชระยะเวลาอีกระยะหนึ่งกว่าที่บ้านเราที่จะทำให้เกิดงานแบบนี้ได้ และมีองค์กร องค์ความรู้มากมายของกลุ่มทรานซ์และเห็นถึง สัดส่วนทรานซ์แมน และทรานซ์วูแมน พอๆกัน

การมีส่วนร่วมจากสถาบันการศึกษาและข้อมูลวิชาการในประเด็นคนข้ามเพศ เห็นภาพรวมของงาน แบ่งโซนไว้ชัดดีค่ะ มีโซนลงทะเบียน บู๊ธนิทรรศการของภาคีองค์กรทำงานเคลื่อนไหวเรื่องนี้ โดยเฉพาะสถาบันการศึกษาทั้งหลายที่มีผลงานเกี่ยวกับงานวิจัย หรือเครื่องมือการทำงาน กับครอบครัว เยาวชน เด็ก และสถาบัน ต้องบอกว่ากว่าครึ่งคือสถาบันการศึกษา มหาวิทยาลัยค่ะ คำถามคือ ทำไมใครบอกว่าข้อมูลด้านสุขภาพ หรือสถิติ เปอร์เซ็นต์ ต่างๆ เรื่องคนข้ามเพศน้อยมากในไทย แต่ทำไมบ้านเค้าทำเรื่องพวกนี้เยอะไปหมด หรือเรายังไม่เห็นโมเม้นท์ เหล่านี้ในบ้านเรา

• การสร้างศักยภาพภายในของคนข้ามเพศ ดอยได้เข้าฟังห้อง การเอ็มพาวเม้นท์ หรือสร้างศักยภาพภายในของคนข้ามเพศ ประเด็นหนึ่งที่ถกเถียงและแลกเปลี่ยนกัน คือ สิ่งที่ทรานซ์พบเจอ ประเด็นทั่วโลกมีความคล้ายคลึง กับงานที่ไทยหรือพวกเราเคยทำ เช่น อำนาจความสวยทีผูกติดกับคนข้ามเพศ การศัลยกรรม การใช้ฮอร์โมน ความเสี่ยงในเรื่องความรุนแรง เอดส์ การต้องการรับรองเรื่องเพศสภาพ การขับเคลื่อนเรื่องกฎหมายที่เกี่ยวกับเรา หลายรัฐมีกฎหมาย มีข้อปฏิบัติ แต่ก็เป็นอีกเรื่องในการปฏิบัติจริง การรวมตัวของกลุ่มพวกเรา แต่อันนี้พูดแบบเล่าให้ฟังนะคะ เหมือนเป็นเวลาที่ที่มาเล่าๆ ให้กันฟัง แต่พลังที่จะปฏิบัติต่อจากนั้น ยังไม่มีหรือเห็นเป็นรูปธรรม หรือรู้สึกร่วม อาจเนื่องด้วยเวลาที่ในการทำกิจกรรมมีน้อย และมีหลายคนที่เป็นวิทยากร เวลาเลยน้อยพูดได้จำกัด

• คนข้ามเพศในต่างแดน ได้มีโอกาสเข้าไปให้กำลังเพื่อนๆ จากอินเดียนำโดย คุณอบีน่าด้วยซึ่งคุยเรื่องการยอมรับเรื่องคนข้ามเพศในอินเดีย รวมถึงการใช้ชีวิตในอินเดีย และ ประเด็นของ ลีแอนจากแอฟริกาใต้ ที่พูดเรื่องความรุนแรงที่เกิดขึ้นในแอฟริกาใต้ คาดว่างานวิจัยชื้นดังกล่าวจะถูกแชร์ให้พวกเราได้เห็นเร็วๆ นี้ค่ะ มีหัวข้อกฎหมายการรับรองเพศสภาพของอาเจนติน่า แต่ตนเองไม่ได้เข้าร่วมฟังด้วย ซึ่งเป็นกฎหมายเดี่ยวกับที่อาจารย์สมชาย ศิลปรีชากุล จากคณะมิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ได้นำเสนอเป็นต้นแบบ แรกๆ ที่ทำสำเร็จในประเด็นการรับรองสถานภาพทางเพศของสาวประเภทสองที่ให้คนข้ามเพศสามารถกำหนดเพศของตนเองได้ตามหลัก Self determination

• แหล่งทุน สิ่งที่ตนเองได้มีโอกาสเข้าไปถามตอนลงทะเบียน คือ เอาเงินหรืองบประมาณมาจากไหน สำหรับงานใหญ่ๆ แบบนี้ เห็นโลโก้แหล่งทุนเยอะมาก ส่วนใหญ่มาจากบริษัทที่ทำ CSR หรือประกันชีวิต น่าสนใจว่า เราจะรอรัฐสนับสนุนคงเป็นไปได้ยาก เราจะหาองค์กรภาคธุรกิจที่มีผลกำไรมาทำซึ่งในบ้านเรามีโอกาสเป็นไปได้ไหม??

โดยส่วนตัวเห็นว่าประเทศไทยควรจัดงานแบบนี้บ้าง งานที่ส่งเสริมให้ คนทั่วไป พาครอบครัวมาเดิน มีห้องทักษะสำหรับเด็ก ห้องเยาวชน ห้องสำหรับนักเทคนิค แพทย์ พยาบาล หรือนักวิจัยที่ทำงานเรื่องพวกเรา ห้องนักกิจกรรมที่พา GLBTIQ มาพบปะกัน

สุดท้ายดอยขอขอบคุณสำหรับโอกาสของทางเครือข่ายเพื่อนกะเทยไทยที่มอบให้ในครั้งนี้ และตนเองจะนำมาปรับใช้ในการทำงานต่อไป

 





Copyright © 2015 The Foundation of Thai Transgender Alliance for Human Rights
มูลนิธิเครือข่ายเพื่อนกะเทยไทยเพื่อสิทธิมนุษยชน (The Foundation of Thai Transgender Alliance for Human Rights)
C/O ศูนย์ศึกษานโยบายสาธารณสุขสวัสดิการและสังคม เลขที่ 25/25 ชั้น 3 อาคารคณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ต.ศาลายา อ.พุทธมณฑล จ.นครปฐม 73170 โทรสาร 0-2441-9184, 0-2441-9515 ต่อ 112 (แฟกซ์อัตโนมัติ) Email: thaitga@ gmail.com